ذكر وقايع سال سيصد و هشتاد و چهارم از رحلت خير البشر و اين واقعه در ماه شعبان سال سيصد و هشتاد و چهارم از رحلت خير البشر ، عليه و إله التّحيّة من الملك الأكبر ، روى نمود . چون ايلك خان هزيمت يافته به ولايت خود رسيد بار ديگر لشكرهاى پراكنده را جمع كرده روى به منتصر نهاد . در اين وقت حشم غز از وى جدا شده به وطن خود رفته به قسمت اموالى كه از لشكر ايلك خان گرفته بودند ، مشغول گشتند . چون اين نوبت هر دو طايفه در برابر يكديگر صفها آراسته مستعدّ قتال و جدال گشتند كه ناگاه ابو الحسن طاق « 1 » كه پنج هزار مرد در ظلّ رايت او مجتمع شده بودند ، با منتصر غدر كرده پيش ايلك خان رفتند و منتصر ناچار راه گريز پيش گرفته به جانب خراسان مراجعت نمود ، و ايلك خان تيغ انتقام از نيام بيرون آورده از اتباع منتصر هركه را مىيافت هلاك مىساخت . منتصر چون به كنار آب جيحون رسيد كشتى نيافت ، ناچار درختى چند برهم بسته از آب عبور نمود و گلّه‌هاى اسبى كه در آن نواحى بود همه را گرفته [ 238 ب ] بر لشكريان خود قسمت نمود و از راه بيابان به پل زاغول آمد . چون سلطان محمود از وصول او خبر يافت فى الحال به ملاحظهء آنكه مبادا كار او باز انتظام يابد ، از غزنين بيرون آمده فريغون « 2 » بن محمّد را با چهل نفر از اعيان امرا و لشكرى بىپايان به دفع او نامزد فرمود . منتصر به واسطهء بىسامانى و پريشانى سپاه

--> ( 1 ) . بارتولد نام اين شخص را « حسن بن طاق » ذكر كرده است . اين جدال در محلى بين دزك و خاوس اتّفاق افتاد . - ترجمهء تاريخ يمينى ، ص 197 . ( 2 ) . فريغرون ؛ ق ، س : فريفرون . فريغونيان يا مأمونيان از سلسله‌هاى دست‌نشاندهء دولت سامانى بودند . كتاب حدود العالم كه نخستين رسالهء جغرافيايى به فارسى نوين است ، در سال سيصد و هفتاد و دو هجرى به نام يكى از اميران همين سلسله نوشته شده است ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 4 ، ص 150 . ابو على سينا و ابو ريحان بيرونى نيز در كنف حمايت اين خاندان بودند .